Blogs

Gastblog Henk Veldhuizen: Angstcultuur: een zegen of een last?

Gastblog Henk Veldhuizen angstcultuur

 

Alle organisaties zijn gefocust op rendement, op winstmaximalisatie, op het tevreden stellen en houden van hun aandeelhouders. Niet vreemd, want we leven immers in een samenleving die economisch gedreven is. Alles draait om geld en budgetten die toereikend zijn om het beschikbare kapitaal te doen groeien of om buffers veilig te stellen. Zo beschouwd is de focus van organisaties een zegen. Niets mis mee, want met voldoende economisch perspectief vaart een ieder wel en geeft het streven naar winstmaximalisatie meer lust dan last.

Wanneer winstmaximalisatie allesoverheersend wordt

Maar wat is voldoende? En wanneer heb je als management in het lopende boekjaar de zekerheid dat je de targets in voldoende mate gaat realiseren? Die zekerheid krijg je veelal pas aan het eind van het boekjaar. Veel organisaties nemen dan ook maatregelen om winst en rendement veilig te stellen. Risicomanagement, faalkostenminimalisatie, kostenbeheersing zijn slechts voorbeelden en uitingen van het streven naar rendement en winstmaximalisatie. Zodra de focus op winstmaximalisatie, door welke omstandigheid dan ook, allesoverheersend wordt, kan het gevolg daarvan meer nadelen dan voordelen oproepen. Immers risicobeheersing of faalkostenreductie kan leiden tot het niet meer openlijk durven aangeven van de projectvoortgang met al zijn verwachte merites. Fouten of twijfels worden verzwegen. Onvoorziene kosten worden niet gerapporteerd, toekomstige verliezen worden verbloemd en wat al niet meer. Hoe vaak komt het wel niet voor dat organisaties aan het einde van het boekjaar worden verrast door negatieve resultaatontwikkeling?

Meer aandacht voor een blame free culture

Er zijn zogezegd altijd wel bleeders. Maar is dit niet een gevolg van de focus op winstmaximalisatie en de maatregelen die genomen worden om winst en rendement veilig te stellen? Zou er niet meer aandacht moeten zijn voor een blame free culture? Een cultuur waarin je wordt aangemoedigd om openlijk je twijfels te uiten of waarin je fouten kunt maken, zonder dat deze je achtervolgen? Je kwetsbaar mogen opstellen betekent dat je tijdig kunt aangeven dat de voortgang wellicht anders verloopt dan voorzien was. Tijdig maatregelen nemen is dan een optie en kan veel leed op langere termijn voorkomen. Kwetsbaar opstellen betekent bovendien dat je mag laten zien dat je niet alles weet en ook niet onfeilbaar bent.

Onfeilbare organisaties bestaan niet

In het licht van risicomanagement is de kwetsbaarheid van mens en organisatie een onzekerheid die je wilt uitsluiten, in het licht van winstmaximalisatie is kwetsbaarheid een gegeven dat je zou moeten omarmen. Immers de kans op het veilig stellen van rendement neemt daardoor toe. Toch zie je te vaak binnen veel organisaties dat de angst om zich kwetsbaar op te stellen groter is dan de durf om twijfels te uiten of fouten bespreekbaar te maken. Laat het duidelijk zijn: onfeilbare organisaties bestaan niet.

Wanneer resultaat verdampt

Een zekere vorm van angst maakt je scherper, alerter en draagt bij aan een optimale en efficiënte uitvoering van de verplichtingen die je als organisatie aangaat. In dat opzicht is angst functioneel en aanvaardbaar. Maar zodra angst de overhand gaat krijgen, wordt de organisatie verlamd en verkrampt deze. Zo lijkt het gedurende het boekjaar met het realiseren van targets goed te gaan, maar uiteindelijk wordt het toch pijnlijk zichtbaar dat resultaat is verdampt. De oorzaken daarvan  worden door het management zelden in de cultuur gezocht. Vaak worden er door het management nog meer technisch instrumentele middelen ingezet om de controle op mens en organisatie te vergroten en te beheersen. De angstcultuur vaart daar wel bij, men drijft weg van wat men eigenlijk nastreeft en ook dat maakt angstig.

Meer informatie over Henk Veldhuizen van Veldhuizen HR Consultancy